Posts
ԵՊՀ-ի մի շրջանավարտի հուշերից
Երբ եվրոպացիներն ու ռուսները դեռ ծառերի վրա էին
ապրում, մենք` հայերս, արդեն թատրո՜ն ունեինք
Հայկական ժողովրդական ասույթ
Ես հայ եմ, ավարտել եմ Հայաստանի Մայր Բուհը` ԵՊՀ-ն, այնուհետև մոտ վեց տարի է սովորում եմ արտերկրում` սկզբից Եվրոպայում, Եգիպտոսում, ու Իրանում, այնուհետև` ԱՄՆում: Վերջին տարին այստեղ նաև դասավանդում եմ: Սակայն, ինչպես երևի շատերի համար, ԵՊՀ-ն մնացել է իմ առաջին բուհը, իմ սիրելի համալսարանը, այն տեղը, ուր առաջին անգամ հասկացա ուսանող լինելու պատասխանատվությունն ու բերկրանքը, առաջին անգամ` կիսամյակի վերջում համասլարանական քննություններ հաձնեցի, առաջին անգամ գնացի “կուրսի քեֆի”, ու դասերի արանքում “բուֆետում տղեքի հետ լռվեցի”: Սակայն որքան որ սիրում եմ մայր բուհս ու հպարտանում դրանով, այնքան ավելի ցավում ու ամաչում եմ դրանում առկա որոշ երևույթներից, որոնք հատկապես ակնառու դարձան ինձ համար վերջին մի քանի տարվա ընթացքում:
Նախ և առաջ` ակնառու դարձավ այն, որ ուսանողը համալսարանի նույնքան լիիրավ անդամ է, որքան ցանկացած դասախոս կամ ռեկտորատի աշխատող. որ համալսարանը ընդամենը վայր է, ուր ուսանողը ծառայություն է ստանում իր վճարած փողի ու իր թափած ջանքերի դիմաց, այլ ոչ թե ուղղիչ հաստատություն, ուր բոլորը իրենց իրավունք պիտի վերապահեն նրան խրատական ձայնով ինչ որ “խելք սովորեցնել”, կոպտել ու ստորացնել: Չափազանցնու՞մ եմ. քանի քանի անգամ ենք մենք` ԵՊՀ-ի շրջանավարտներս ու ներկա ուսանողներս լսել “դուրս կորիր լսարանից” արտահայտությունը, երբեմն համեմված “լակոտ”, “անասուն” և “ապուշ” բառերով: Քանի քանի անգամ է դասախոսը վիրավորել մեր անձը, երբեմն ընտանիքը, հայրենի քաղաքը` եթե, օրինակ` Կիրովականից էինք, կամ Գորիսից, կամ մեկ այլ վայրից, որի նկատմամբ տվյալ անձը հակակրանք ուներ: Իսկ քանի՞ անգամ է մեր մտքով անցել, որ նա այդ անելու իրավունքը պարզապես չունի:
Շատերս ենք բազմիցս լսել այն պնդումը, որ համասլարանը ոչ միայն գիտելիք պետք է տա, այլ նաև պիտի մեզ “մարդ է դարձնի”, կամ “ոգի տա”, նույնիսկ` “դաստիարակի որպես ճիշտ հայ”, կամ նման մի շարք պաթետիկ դատարկաբանություններ: Գուցե դա ինչ որ չափով ճիշտ է. գուցե համալսարանի բարձր կոչումներից մեկը մեզ հենց նաև ոգի տալն է, մեզ մարդ, կամ թեկուզ հայ դարձնելը: Սակայն` ինպիսի՞ ոգի է այն մեզ տալիս, ինչպիսի՞ մարդ կամ հայ մարդ է այն մեզ փորձում դարձրել: Ավաղ, վեհերոտ, անարժանապատիվ ոգի, վեհերոտ ու անարժանապատիվ հայ ու մարդ: Մարդ, որը գիտի, որ իրեն կարող են հենց այնպես վիրավորել, ստորացնել բոլորի առջև ու լակոտի նման դուրս վռդնել: Իսկ ընդվզելու մասին խոսք անգամ չի կարող լինել, քանզի ինչպես որ լսարանից էին անփառունակ վռնդել, այնպես էլ կվռնդեն համալսարանից: Վերջապես, ինպե՞ս ընդվզի: Ու՞մ դիմի:
Նման դեպքերը շատ են և բազմազան: Ու, ավաղ, շատ քչերի մտքով է անցնում, որ դա սխալ է, որ այդպես չպետք է լինի: Չե՞ որ թե դասախոսները, թե քարտուղարուհիները, և թե համալսարանի ցանկացած աշխատող ու պաշտոնյա մեզ` ուսանողներիս, ընդամենը ծառայություն են մատուցում: Չէ՞ որ դասախոսի համար համալսարանը ընդամենը իր աշխատանքի վայրն է: Չէ՞ որ դասախոսը, ինչպես նաև համալսարանի մնացած բոլոր աշխատողները, աշխատավարձ են ստանում հենց իրենց` ուսանողների վճարած գումարից:
Երբեմն հիշում եմ իմ համալսարանական տարիների որոշ միջադեպեր ու չգիտեմ` ծիծաղեմ, թե կատաղեմ: Եթե պատմեմ դրանք ամերիկացի, կամ նույնիսկ պարսիկ կամ եգիպտացի ցանկացած ուսանողի կամ դասախոսի, նրանք կկարծեն որ հորինում եմ: Օրինակ` մի օր, դասերս շուտ ավարտելով, կանգնած էի մեր ֆակուլտետի շենքի առաջին հարկում: Հանկարծ լսեցի մի սաստիկ ճիչ ու զայրացած բղավոցներ: Մոտեցավ մի ցածրահասակ մարդ, որը, ինչպես հետագայում իմացա, ֆակուլտետներից մեկի դեկանն էր (անունը կգերադասեմ գաղտնի պահել), ու բղավեց. “ի՜նչ եք անում այստեղ, դասը սկսվել է, հըլը մի հատ անցեք լսարա՜ն”: Հարց է ծագում` ինչու՞: Ով ես դու, ծերուկ. ո՞վ է քեզ իրավունք վերապահել ինձ վրա առհասարակ բղավել կամ ցուցումներ տալ: Եւ մի՞թե միջանցքը, ուր կանգնած եմ, քո տան նախասրահն է, ուր դու ես տերն ու տիրականը: Մի ուրիշ անգամ էլ սփյուռքահայ ընկերներիցս մեկը խնդրել էր մտնել համալսարանի համապատասխան բաժինն ու տեղեկանալ, թե ի՞նչ փաստաթղթեր ու քննություններ պիտի նա հանձնի` ԵՊՀ ընդունվելու համար: Միամիտս` ընկերոջս Հայաստանի մայր բուհում սովոլու հեռանկարով խանդավառված` մտա այդ մայր բուհի շենքերից մեկի` պատկառանք ներշնչող ստվերոտ խոռոչը, հասա համապատասխան գրասենյակին, ու երբ համարձակվեցի նախասրահում նստած քարտուղարուհուն հարցնել, թե ում կարող եմ իմ հարցով դիմել, սենյակներից մեկից դուրս եկավ պսպղուն, կապույտ աչքերով, միջին տարիքի մի մարդ, ու հետաքրքրվեց, թե ինչ եմ անում այդտեղ. և դա` այնպիսի ձայնով, ինչպես որ կհարցներ Կաթողիկոսը` Մայր Տաճարում արևածաղկի սերմ ուտող մի երիտասարդի: Սակայն ենթադրելով, որ հենց այդ մարդն էլ կարող է հարցիս պատասխանել, բերանց բաց արեցի, որպեսզի խոնարհաբար զեկուցեմ, թե ինչ խնդրով եմ համարձակվել գալ: Բայց բերանիցս այդպես էլ որևէ հնչյուն չհասցրեց դուրս գալ. կապուտաչյա մարդը հրամայեց անմիջապես ձեռքերս իջեցնել: Նոր նկատեցի, որ այն պահին երբ նա դռան հետևից դիմացս հայտնվեց, ես` լկտիս, կանգնած էի` ձեռքերս կրծքիս ծալած: Ճիշտն ասած, այլ պարագայում դեմ չեի լինի իջեցնել: Սակայն հրամանը հնչեց այնքան վիրավորական ու տհաճ, որ հրաժարվեցի դա անել, ու ինքնատիրապետման գերմարդկային ջանքեր գործադրելով, փորձեցի նրան բացատրել, որ հետս այդպես խոսելը ճիշտ չէ: Դրան հետևեց այդտեղից դուրս կորչելու պահանջը: Մարդուս իրավունքներն ու արժանապատվությունս պաշտպանելու բոլոր փորձերը ապարդյուն անցան: Նրա ճիչը ավելի ու ավելի էր սաստկանում, ու ես` որքան էլ վրդովված` ակամայից կատարեցի նրա հրամանը, այսինքն` դուրս կորա:
Դեպքն անչափ վրդովվեցուցիչ է: Սակայն էլ ավելի վրդովվեցուցիչ է այն, որ նման դեպքեր կրկնվում են ամեն օր ու բոլոր բուհերում, ու որևէ մեկը չի էլ զարմանում դրանց վրա: Ու որ դրանք դիտվում են, որպես ուսանող-դասախոս հարաբերությունների անբաժան մասը: Արդյոք մեզանից որևէ մեկի մտքով անցե՞լ է, որ երբ նրան, կամ նրա համակուրսեցուն, կամ, ավելին` ամբողջ կուրսին, “հիմար”, “ապուշ” ու “անկիրթ” են անվանում, կարելի է բոլորով լսարանից դուրս գալ: Արդյոք մեր` իննսուն հոգանոց կուրսից գոնե մեկի մտքով անցա՞վ, որ երբ դասախոսը, սրտխառնոցի ու գլխապտույտի նոպայի պատճառով լսարանից առանց հարցնելու դուրս գալ համարձակված մի աղջկա “մեյմուն” ու “անդաստիարակ” անվանեց, կարելի էր մի մարդու նման լքել լսարանը, թողնելով, որ հարգարժանը մենության մեջ մտածի, թե ով է իսկական “անդաստիարակն” ու “մեյմունը”: Երևի` չէ: Իմ մտքով գոնե չանցավ: Չանցավ, որովհետև սովոր էինք որ մեզ վիրավորեն: Ու կարծում էինք, որ նա ընդամենը “կռիս դասախոս” է, այլ ոչ թե հիվանդ հասարակության ախտանիշ:
Վերջերս ընկերնեիցս մեկը, որն ընդունվել է ԱՄՆի, ու թերևս աշխարհի, ամենահեղինակավոր բուհը` Հարվարդ, զարմանքով ինձ ասաց, որ ամեն տեղ, ուր նա մտավ, իր հետ “կարգին, քաղաքավարի խոսացին”: Հիշեցի կապուտաչյա ծերուկի միջադեպը, ու էլի շատ ու շատ միջադեպեր: Հիշեցի, որ մեր` բուհերի միջազգային վաջկանիշի սանդղակում առհասարակ տեղ չգտած բուհ-իկի ամենավերջին քարտուղարուհին այնպիսի տեսքով է թուղթ ստորագրում, կարծես դա Սևրի պայմանագիրն է: Կամ էլ առհասարակ չի ստորագրում, այլ շարունակում է գորշացած, կոտրված բռնակով սուրճի բաժակը պտտել մատների մեջ, ու առանց գլուխը բարձրացնելու` վեհաբար ասում, որ վաղը գաք, այսօր զբաղված են:
Ի դեպ, վարկանիշից խոսեցի: Այո, սանդղակում չկանք, բայց ոչ ոք չի էլ ձգտում, որ հանկարծ մի օր հայտնվենք դրա գոնե ամենավերջին աստիճանին: Ինչպես մենք` հայերս սիրում ենք հաճախ անել, էլի պիտի մեզ ակամայից համեմատեմ հրեաների հետ, տվյալ դեպքում` մեր բուհերը` նրանցի հետ: Աշխարհի չորս հազար լավագույն համալսարանների մեջ, Երուսաղեմի Եբրայական Համալսարանը (Hebrew University of Jerusalem) գրավում է 153-րդ, իսկ ըստ այլ հաշվարկների` 65-րդ տեղերը: Ստամբուլի համալսարանն, ի դեպ, առաջին հինգ հարյուրյակի մեջ է: Հայկական գիտության օրրանը այդ ցուցակում, ավաղ, չկա նույնիսկ ամենավերջին տեղում: Եւ դրա մասին շատ քիչ մարդ է անհանգստանում: Գուցե համակարգչից ու համացանցից օգտվել չկարողանալու՞ց: Չգիտեմ ինչու, բայց փաստը փաստ է: Գուցե ճիշտ էլ անում են… Գուցե “ոգի” ու “հայ” դաստիարակելը ավելի կարևոր խնդիրներ են, քան ուժեղ գիտություն ու համաշխարհային մակարդակի, տարբեր ոլորտներում ճանաչված գիտնականներ ունենալը: Քան պատրաստելը միջազգային ատյաններում մարտունակ մասնագետներ, ովքեր աշխարհին արհեստավարժ ու քաղաքակիրթ կերպով կհասկացնեն, որ հենց նույն հայերս, “հայկական ոգի” ունենալուց բացի` հարգանքի արժանի ու քաղաքակիրթ ժողովուրդ ենք: Գուցե դա ավելի կարևոր է, քան քո համալսարանի անունը` աշխարհի լավագույն գիտական կենտրոներում տեղի ունեցող գիտաժողովներում երևալն ու դրանով իսկ` դրա պատիվը բարձրացնելը: Գուցե: Քանզի կոնֆերանսների մասնակցելն էլ` ի թիվս այլ բաների, ամենեվին էլ չի խրախուսվում: Քեմբրիջի համալսարանում գիտաժողովի մեկնող ընկերներիցս մեկը, երկարատև ու ստորացուցիչ պայքարից հետո միայն կարողացավ իր` ԵՊՀ-ի դասախոս լինելը հաստատող մի փոքր թղթի կտոր ստանալ այս հատատության բազմածալ ատյաններից: Հանկարծ ԵՊՀ-ի անունը որևէ տեղ թող չերևա՜… Հանգիստ կացեք, չի էլ երևում:
Էլ ո՞րն ասեմ: Ցավալի դեպքեր շատ կան, ու դրանք թվարկելը շատ ժամանակ կխլեր: Գիտեմ միայն, որ դրանք բոլորը մի հիվանդագին երևույթի ախտանիշեր են: Ախտանիշներն են այն բանի, որ այդ` “ոգի տվող”, “հայ դաստիարակող” հաստատությունն ընդմանը շարունակում է սովետական փտած ու ստրկամիտ` “գեստապոյական” հոգեբանությունը սերամենել երիտասարդ սերնդի մեջ: Ու այս տխուր վիճակը քողարկվում է “հայկական ոգու ու դաստիարակության” մասին բարձրագոչ ու որևէ բան չնշանակող կարգախոսներով. ու արդարացվում` “ցավ սրտի ցավ մխիթարանք” հանդիսացող հուշերով` մեր թատրոնի երկուհազարամյա գոյության ու բոլոր մնացածի` այդ ժամանակ ծառերի վրա ապրելու մասին: Ակամայից ուզում ես բացականչել` հերիք ա, ինձ նոր ոգի մի տվեք. իմը ինձնից մի խլեք, նորը չե՜մ ուզում: Թե չէ ` մեր հազարագանձ ոգիներն ու դաստիարակությունը շալակած, հիմա էլ մենք պիտի ծառ բարձրանանք…
35 comments:
Mushex jan cavoq shat chisht es. U erb kardum em sa mek uzum em artasvel. mek el mtacum em, huyss chktrelov, wor kpokhvi amen ban u sovetakan verjin verapruknere khaskanan, wor nman "dastiarakutyamb" aveli u aveli en mez sertajecnum ayn tsarerin wor irenq en bardzracel u erkar chen ijnelu "wogin " bardzr pahelu hamar
EPH turqagetnerits/Ani SArgsyan/
Chisht a..mex mot hamalsarani dasaxosn u amenastic ashxatoxn iren hamarum e ter u tirakan, isk usanixnerin - chorter. Anem inch shat formal a, u usanoxnerits anem inch taqcvum e, voch mi tapancikutyun, usanixneri kartsiq hashvi arnel chka, vonc vor konc. lageri erexeq linenq. Yes hima sovorum em AMN-i mi buhum, estex dasaxosnere shat hargalic en, voch formal, yev vay yete mi usanox boxoqi voreve dasaxosits, xexchi vichake shat vat klini. Du qo dasaxosi het zgum es inchpes havasare havasari het, voch mi hpart ban ches nkati nranc koxmic. U shat ardar u mardkayin en gnahatum usanoxnerin.
r
Harc e tsagum, ardyoq dzer ajdqan bazmazan krtakan pordzy chi sovorecrel nayel xndirnerin irenc arajacman patmakan, tntesakan, socialakan ev ayl bazmativ patcharneri arancqov. chvorakel dranq sepakan, sariner atraj viravorvats inqnasirutyam. Aylapes bolor pordzery varkabekelu hamar hayreniqi bard paymannerum aynuamenayniv kangun mnatsats ev haryuravor mardkanc amenorya janqeri shnorhiv arjanapativ krtutyun tvox hastatutyuny, parzapes anvayel en hnchum. I verjo boxoqy ardyunavet e, ete gortsnakan e, asvum e TEXIN ev JAMANAKAIN.Asenq stextsel ankax usanoxakan ynkerutyunner, artahaytel mtqer, linel aktiv, chvaxenal, ete aselu ban unes, ev ayl shat mijocner. Pordzel poxel, lavacnel, amen meky ir texum. Isk 10 tari heto hetadardz tunavor eluytner.....poqrhogi che ardyoq?
Es EPH shrjanavart em, hima sovorum em Londonum ashxarhi amenahaytni hamalsaranneric mekum.....ev giteq inch? Hpart em mair Buhum stacats im krtutyan hamar!
Հարգելի երախտապարտ շրջանավարտ,
Շնորհակալ եմ հանգամանալից մեկնաբանության համար:
Համաձայն եմ, որ "boxoqy ardyunavet e, ete gortsnakan e", ուստի ասեմ, որ ես ոչ միայն քննադատությամբ եմ զբաղված, այլ կառուցողական գործունեությամբ, թե որպես անհատ, թե որպես Հայաստանի կրթության ու գիտության զարգացմանը նպաստող ՀԿ-ի հիմնադիր անդամ ու գիտական խոչհրդի նախագահ:
Երկրորդը, համաձայն չեմ այն բանի հետ, որ պարզապես քննադատելը անիմաստ չէ, քանզի ամեն փոփոխություն սկսվում է քննադատությունից: Չէ որ մարդ նախ պետք է գիտակցի, ու ստիպի որ մյուսները գիտակցեն, ինչ որ բանի թերությունը, դա շտկել կարողանալու համար:
Թունոտ? Չէ, չեի ասի, որ թունոտ էի: Ավլի ճիշտ` ցավոտ...
Ջերմորեն`
Մուշեղ
"Երբ ևրոպացիներն ու ռուսները դեռ ծառերի վրա էին
ապրում, մենք` հայերս, արդեն թատրո՜ն ունեինք"
menq, hayers, aydpisi asacvacq chunenq...amen depqum, ete evropacin kam russy lsein, ete angam chartahaytvein, hastat kmtacein - isk hima menq enq tatron xaxum, isk duq careri vra aprum !!! U inchn e patchary ...
Mushex, misht petq e hashvi arnel, vor baci ayn usanoxneric, voronq hamalsaran en ekel sovorelu, kan naev nranq, voronq hasarakutian taptpuqner en u ekel en vatnelu irenc hayreri poxery...isk ayd mardkanc het hachax urish kerp hnaravor che varvel...!
Այո, թափթփուկները շատ են, բայց հենց այն փաստը, որ նրանք համալսարանում են, արդեն հենց իր իսկ` համալսարանի մեղքն է!
Hargeli Mushegh,
Shat lav eq nerkayacrel iravijake, tekuz hervic shat dipuk ampopelov Mayr buhum tirogh drutyune.
Cavoq xndirnere shat en, parzapes xeghdum en mer krtakan hamakarge` sksac inchu voch henc naxadprocakan krtutyunic. Meghadrel kareli e bolorin, djgohutyun kareli e haytnel amen mi 'bac' ketic.
Bayc arajin hertin, arajin meghavore henc yes em` nuyn EPH-i usanoghs.
Արդյոք մեր` իննսուն հոգանոց կուրսից գոնե մեկի մտքով անցա՞վ… Ardyoq yes kangneci dasaxosi arjev ev nerkayacreci im pahanjnere, ardyoq dekanati ashxatanqneric djgoheci gone mek angam, ardyoq… Երևի` չէ:
Chem pahanjel, chem xtanel im pahanjneri iarkanacmane, chem el pordzel…
Գուցե համակարգչից ու համացանցից օգտվել չկարողանալու՞ց… Inch hamakargich? Isk inch e hamacance? Aypsisi harcere arden zarmanali chen lsel angam EPH-i amenapatvavor bajinneri hargarjan usanoghneric, minchder, chem el asum arajavor erkrnerum, bayc mez pes petutyunnerum usanoghi arajin ognakane henc nuyn hamakargichn e. Isk dasaxosnere xunacac tghteric lekcianer kardalu (baris bun imastov) poxaren mec presentation-ner en kazmakerpum, dasavandvogh nyute hnaravorins tarm ev norashunch dardznelu hamar.
Karogh em yes miaynak inch-vor ban poxel? Che djvar e! Bayc kareli e popoxutyune sksel henc indznic, mek el tesar koghqs nstogh kursecus el dur ekav, ev erkusov lsaranic hpart demqov durs ekanq, mek el tesar dzayns hasav harevan lsaran, mek el tesar HAY usanoghn arjanapativ kerpov votqi kangni ev pahanj nerkayacni, vor gone heto tegh unena boghoqelu ir pahanje chkataroghneric…
Harganoq,
MAsis
Shat dipuk e grvac, hargeli Mushegh. Anshusht ays xndirnern aysor aravel kan ardiakan en. Bayc im karcikov buhum goyutyun unen shat aveli vat erevuytner, ka parzapes usanogh-dasaxos haraberutyunner@. Drank en, kasharakerutyun@, anardarutyun@, verjapes dekanatneri ev nman marminneri vat ashxatankn u gorcelavoch@. Im karcikov aysor drank aveli karevor en mer Buhi hamar kan dzer tvarkac erevuytner@. Ev verjapes petk che moranal, vor voch miayn buhum aylev cankacak tegh, lini da voreve hastatutyun, kam parzapes sovorakan xanut goyutyun uni ays erevuyt@. Ev patchar@ petk e pntrel mardkanc hogebanutyan mej, aveli konkret urishneri vra "verx vekalelu" thach ervuyti mej. Amen depkum vorpes mayr buhi usanogh shnorhakalutyun ays teman shoshapelu hamar.
Harganknerov Sargis.
Մուշեղ,
Ինձ վերջին նախադասությունդ շատ դու եկավ:
Ես Ֆրանսիական համալսարանի ուսանողուհի եմ, ու բոլորովին չեմ զղջում, որ ԵՊՀ չեմ դիմել ու այնտեղ չեմ ուսանում, որովհետև դրա .պետական համալսարան. կոչվելն ինձ համար պատվաբեր լինելու գրավական չէ: Բայց այդպես մտածում են ԵՊՀ-ի շատ ուսանողներ: Իսկ դա բերում է նրան, որ իրենց համալսարանում որևէ բարեփոխման կարիք չեն զգում: Այ դա վատ է:
Այնպես որ խնդիրների մասին բարձրաձայնելը շատ լավ է, որովհետև մի օր դա կբերի փոփոխության:
Կեցցե'ս:
Հագանքով,
Գայանե Մ.Մելքոմյան
Kardalov ajs hodvacy hisheci mi depq vor indz het e patahel mer hamalsaranum. Hishum em erb mek tari poxanakman tsragrov AMN-um sovoreluc heto hpart u pajtsar zhpitov mta mer BUH vorpeszi imanam inch qnnutyunner petq e handznem hajord kurs poxadrvelu hamar, arajiny vor harcrecin, ajn er, ardjoq vcharel em usman vardzy, es el aseci henc hima gnum em vcharelu, u dran hetevec dekanati ashxatoxi bxavocy...ajsinqn poxareny na indz shnorhavorer kam gone harncer inchpes ancav usumnakan taris, kam gone patasxaner im ajn harcin te inch qnnutyunner petq e handznem, na miajn u miajn anhangstacav vchari masin.
Dranic heto xndir uneca mi dasaxosi het, voric erku qnnutyun petq ei handznei, u voch mi kerp indz chnshanakec voch mi gnahatakan, aselov vor indz nmannnery kartsum en te vor AMN-ic en ekel, petq e nshanakenq, u mi lav varqabekec AMN-i krtutyunn u ajn inch 'sovorecrel en' ajntex indz.
Iharke, heto es nran stipeci poxel ajd kartsiqy, manavand im nkatmamb, bajc pasty mnum e past, vor ajdpisi dasaxosner der dasavandum en u ajdpisi ashxatoxner der sharunakum en irenc ashxatanqy nujn kerp.
Shat cavali e, chgites inch anel..
Mi gitse tarorinak hnchi im haytararutyun@ bayts yes kasem vor hamadzayn em te hodvatsi hexinaki yev te qnnadatabar motestox @ntertsoxneri het. Yes inqs el sovorel em EPH-um inchpes nayev Amerikyan Hamalsaranum. Ashxatanqi berumov shpvum em te texi te artasahmanyan buheri dasaxosakan yev varchakan andznakazmi nerkayatstutsichneri het. Im pordzits yelnelov karox em asel, vor mexq@ petq e pntrel erkutsetq; aysinqn mer nerbuhakan haraberutyunnerum te usanoxre@ yev te dasaxosner@ unenirents havasar bazhin@. Yes karox em zarmatsats asel, vor buherum gortsox usanoxakan xorhurdnern yevs handisanum en dasaxosakan kazmi dzerqi gortsiq@.
Yes shat urax em vor kan ayspisi yeritasardner ovqer haskanum en xndirn u pordzum lutsumner gtnel. Yes kartsum em vor nman gaxaparapes hasun u zargatsats mardkants miasnakan payqari ardyunqum kareli e shat baner poxel u hamamit em nayev verevum grvats ayn kartsiqi het, vor mezanits yuraqanchyur@ petq e janq tapi aystesak anmardkayin poxharaberutyunnerin verj dnelu hamar. Yete yuraqanchyur usanox ga BUH zut sovorelu hamar, apa texyak klini ir bolor iravunqnerin u kpordzi pashtpanel dranq. tsavoq mer irakanutyan mej nman usanoxner@ shat poqrativ en yev dzhvaranum en voreve ba anel. Yes bardzr em gnahatum Mushegh Asatryani janqer@ ays xndri het kapvats yev patrsat em ognel usumnakan poxharaberutyunnerum arka terutyunner@ shtkelu tsanr gortsum.
Harganqnerov,
Gayane
Hima noric ksksven erakr u anogut qnnarkuner, poxadarc mexadranqner.. ev krkin voch mi arajark xndri lucman shurj, ev aravel evs voch mi gorcnakan qayl. Vstahecnum em dzez, vor ays xndir@, usanoxneric aravel mtahogum e YPH dasaxosnein(xosks dasaxosneri eritasard serndi masin e), qani vor buheri eritasard dasaxosner@ nuynpes arnchvum en nmanmatip ierarxiakan xndirneri het.
Vstah em vor qnnarkman bolor masnakicneri hamar el chapazanc mtahogich e ays xndir@, usti arajarkum em porcel gtnel lucumner ev anpayman etamut linel dranc kirarman@. Incheps haskaca mezanic shater@ usanoxner kam dasaxosner en, kam nvazaguyn@ unen canot dasaxosner ev usanoxner...karox enk henc miasin el ashxatenk ays uxxutyamb.
Shnorhakalutyun Mushexin ays harc@ barcracnelu hamar.
Հարգելի Մուշեղ Ասատրյան,
Ամենից առաջ պիտի շնորհակալություն հայտնեմ այս` բոլորիս համար ցավալի թեման բարձրացնելու, և նման ակնհայտ, բայց միևնույն ժամանակ հաճախ բարձրաձայն չքննարկվող հիվանդության ախտանիշները մատնանշելու համար: Ցանկացած հիվանդություն, այդ թվում և մեր հասարակությունը ներսից քայքայող հիվանդությունները, առաջին հերթին պահանջում են ախտանիշների բացահայտում, որից հետո միայն հնարավոր է բուժում նշանակել:
Ես ևս ավարտել եմ Երևանի Պետական Համալսարանը և այժմ սովորում եմ ԱՄՆ-ի բուհերից մեկում: Արտասահմանյան և հայկական կրթական համակարգերի ակամա համեմատությունը իրոք ցավալի պատկեր է կերտում: Ձեր մեջբերած միջադեպերին բազմիցս ականատես ենք եղել բոլորս: Սակայն, իմ կարծիքով, Ձեր նկարագրած պատկերը միակողմանի է: Անկասկած, ներկայիս հայկական բուհերը գործում են գեստապոյական հիմունքների վրա: Սակայն, պետք է ցավով նշեմ, որ պահանջարկը առաջացնում է, ինչու չէ նաև կենդանի պահում, առաջարկը: Ներկայիս հայ ուսանողության մեծամասնությանը անհրաժեշտ են ոչ թե դասախոսներ, այլ` գեստապոներ, քանի որ հակառակ դեպքում ուսանողները ոչ միայն կվնասեն միմյանց, այլ կփլեն համալսարանի պատերը: Չափազանցնու±մ եմ: Եկե’ք մի հետադարձ հայացք նետենք մեր ուսանողությանը: Քանի±սն են ընդունվում բուհ` բարձրագույն կրթություն ստանալու համար: Քանի±սն են ընդունվում բուհ` ծարավ նոր գիտելիքների: Ես կասեի, լավագույն դեպքում, 10-20 տոկոսը, (համենայն դեպս իմ սովորելու տարիներին, և չեմ կարծում, որ պատկերը փոխվել է վերջին 5 տարիների ընթացում): Եկե’ք մտածենք. մի մասը գալիս է “բանակից փախնելու համար”, մի մասը ամուսնության շուկայում մրցունակ լինելու համար, մյուս մասի ծնողներն էլ կարծում են, որ ամոթ կլինի, որ իրենց երեխան բարձրագույնի դիպլոմ չստանա, չէ± որ բոլորը իրենց շրջապատում ունեն այդ “թղթի կտորից”: Սակայն, մեծագույն խնդիրը նրանում չէ, որ մեր երիտասարդությունը, "նորաձևությանը" հետևելով, կամ ինչ-որ անհասկանալի ուժից դրդված հոսանքի մեջ ընկած` հայտնվում է բարձրագույն կրթական համակարգում: Մեծագույն ցավը նրանում է, որ այդ նույն երիտասարդությունը զուրկ է կրթվելու, լսելու և տարրական քաղաքավարության ունակություններից: Դասին ներկա գտնվելը, գիրք կարդալը, դասախոսին լսելը, կամ տնային աշխատանքը կատարելը դուրս են մնացել բոլոր արժեքային համակարգերից: Ավելին, մեծապես խրախուսվում են “դասից փախնելը”, տնային աշխատանքը “միամիտ սովորողներից” արտագրելը, դասի ժամանակ խոսելը, և դասախոսին “ռիսկով” պատասխանելը: Մինչև այսօր ցավով հիշում եմ մի միջադեպ, երբ հիսուն հոգանոց կուրսը ընդվզած ոտքի կանգնեց կուրսի ավագին դեմ, քանի որ, չնայած ավագի ջանքերին` թաքցնել ուսանողների բացակայությունները, մատյանում որոշ բացակայություններ նշվել էին: Ամերիկյան կրթական համակարգում, դասերին ներկայությունը կազմում է կրեդիտների 30 տոկոսը, այն պայմաններում, երբ ամերիկյան երիտասարդությունը սովորաբար աշխատում է օրվա մեծ մասը սեփական գոյությունը ապահովելու համար: Նշածս հիսուն հոգուց, չեմ կարծում` թե գոնե մեկ տոկոսը բացակայած լիներ աշխատանքի պատճառով: Հայ ուսանողության մեծ մասը չի գալիս համալսարան կրթություն ստանալու, այլ` գալիս է ընկերների հետ սրճարաններ գնալու կամ էլ դուրսը կանգնել ծխելու համար:
Բայց ես չեմ մեղադրում մեր երիտասարդությանը: Անձի սոցիալականացումը սկսվում է շատ վաղ տարիքից: Այն արժեքները, որոնք տիրապետում են համալսարանում, ձևավորվում են դեռ դպրոցական տարիներից: Բայց ամենակարևոր դերը վաղ սոցիալականացման տարիներին ընտանիքինն է: Մեր այսօրվա երիտասարդության մեծամասնության ծնողները, երբ իրենց երեխաներին ուղարկում էին դպրոց, մոռացել են նշել, որ դպրոցը սովորելու համար է: Երբ երեխան վերադարձել է դպրոցից տուն, այդ նույն ծնողը մոռացել է հարցնել` թե ի±նչ նոր բան է սովորել երեխան, և ժամանակ չի ունեցել ճշտելու` արդյո±ք իր երեխան սովորել է դասը դպրոց գնալուց առաջ: Սակայն, ես չեմ մեղադրում ծնողներին ևս: Այն դժվարագույն տարիներին, երբ մեր ծնողները, իրենց կաշվից դուրս գալով, փորձում էին գիշերը գլուխը բարձին դնելուց համոզված լինել, որ իրենց երեխան այդ նույն գիշեր սովից ու ցրտից չի մահանա (որի համար, անձամբ կարծում եմ, մեր ծնողները ոսկե մեդալների են արժանի), կրթության մասին հոգալը, եթե ոչ անհնարին, ապա` շատ դժվար էր: Այդ “ցուրտ ու մութ” տարիները պատճառեցին ավելին, քան ակնհայտ է առաջին հայացքից: Դրանք խլեցին մեր հասարակության կարևորագույն բարոյական արժեքները: Այդ տարիները մեր հասարակության մեջ գցեցին մի հիվանդություն, որը մինչև այսօր ուտում է այն ներսից: Կարծում եմ, ծառ բարձրացանք հենց այդ տարիներին, ու փորձում ենք շարունակել մեր գոյությունը` հիմա էլ ծառերի վրա:
Այսօր կարող ենք մեղադրել այն գեստապո ծերուկին, որն իր գեստապոյության շնորհիվ կանգուն է պահել համալսարանի պատերը, կամ մեղադրել այն դասախոսին, որ տնային հոգսերից ու բյուրոկրատական ամբիոնային քաշքշուկից հոգնած, սպառել է այսօրվա հայ ուսանողի հետ հաղրդակցության բոլոր քաղաքավարի ձևերը: Սակայն, խնդիրը դրանից լուծում չի ստանա: Այսօր պետք է ոչ թե վախենանք սովետական կրթական համակարգ ունենալուց, որն, իմիջայլոց, համաշխարհային մակարդակով համարվում էր լավագույն կրթական համակարգերից մեկը, այլ պետք է փորձենք նախ` վերականգնել կրթության արժեքը հասարակության գիտակցության մեջ, և այնուհետև` փորձենք բարելավվել մեր կրթական համակարգը:
Եթե մենք շարունակենք տեսնել չարիքի միայն մի կողմը ու աշխատենք միայն մեկ ուղղությամբ, դրա մյուս ախտանիշները կշարունակեն քայքայել մեր հասարակությունը ներսից: Այո’, հայկական բուհերում դասախոսների և ուսանողների հարաբերությունները պատշաճ չեն որևէ կրթական համակարգի, սակայն “չար կերպարի” դերում միայն դասախոսները չեն:
Նախ ես շատ ուրախ եմ որ ինձանից բացի կան շատ այլ հայ ուսանողներ և շրջանավարտներ որոնք անհանգստացած են այս հարցով և կցանկանայի շնորհակալություն հայտնել Մուշեղին այս հարցի քննարկումը բոլորի համար հասանելի դարձնելու համար:
Ես նույնպես ավարտել եմ ԵՊՀ-ն, հետո սովորել և ավարտել Իսպանիայի լավագույն համալսարաններից մեկը: Լիովին համաձայն եմ Արուսյակի հետ, պետք չէ ամբողջ մեղքը բարձել դասախոսներին:
Հայերիս ամենամեծ պրոբլեմը մենտալիտետն է, բայց մյուս կողմից հիշելով թե ինչպիսի տարիներով ենք եկել հասել այս օրվան համարում եմ որ մենք հերոսներ ենք: Չէ որ նախքան Եվրոպական ու Ամերիկական համալսարանները ավարտելը մենք սովորել ենք Հայաստանում: Բայց ցավալին այն է, որ հիմա այն տարիները մնացել են անցյալում, իսկ մենտալիտետը, դաստիարակությունն ու վերաբերմունքը նույնն է:
Ես նկատի չունեմ ուսանողների կամ դասախոսների մենտալիտետը, այլ ողջ հայ ազգինը: Ինչու պետք է դասախոսը դրական նշանակի այն ուսանողին որը որ համապատասխան գիտելիքները չունի, բայց ինչ որ նախարարի կամ մեծահարուստի զավակ է: Ախր դրա հայրը պիտի իր զավակին ստիպի նստել սովորելու և ոչ թե դասախոսին վախեցնի կամ կաշառք տա:
Մի խոսքով սա այնպիսի հարց է, որ կարող ենք քննարկել ժամերով և օրերով:
Ես առաջարկում եմ որ աշխարհի բոլոր հայ ուսանողներով ու շրջանավարտներով ներդնենք մեր ուժերը և մեր ձայնը լսելի դարձնենք, փորձենք փոխել այդ ամենը և ունենանք ուժեղ կրթական համակարգ և հետևաբար ուժեղ և զարգացած երկիր բոլորիս համար:
Անկեղծ ասած ես կասկածում եմ որ մենք արդյունքի հասնենք, որովհետև ինչպես ասում են «ձուկը գլխից է որթնած լինում», և չեմ կարծում որ «վերևները» մեզ հետ համաձայն լինեն ու մեզ աջակցեն այս հարցում:
Հարգելի Մուշեղ,
հիանալի ակնարկ է: Ցավոք, երկկողմանի ստրկամտությունը, թե դասախոսների, թե ուսանողների մոտ, բերում է վերը նշված իրավիճակին: Սակայն ամենացավալին այն է, որ թե առաջինները, թե վերջինները հիմնականում չեն էլ գիտակցում ստեղծված իրավիճակը, այլ աշխատում են հարմարվել և "գնալ առաջ": Ահա այդպիսի կադրերն էլ ղեկավարում են Հայաստանը այսօր և ղեկավարելու են վաղը: Տխուր է...
Արամ
Հարգելի Մուշեղ,շատ շնորհակալ եմ հետաքրքիր ու արդի խնդիրներին առնչվող հոդվածի համար:Սակայն կարծում եմ մինչ արտասահմանյան դասախոսներին գովելու և մեր դասախոսներին փնովելուն անցնելը եկեք հաշվի առնենք մի շատ կարևոր հանգամանք` գնահատված լինելը: Անկեղծ ասած` չգիտեմ, թե որքան գումար է ստանում դասախոսն արտասահմանյան համալսարանում դասավանդելիս, բայց խիստ կասկածում եմ, որ հայ դասախոսի ստացած գրոշներին հավասար կլինի: Այո-այո, դասախոսը չի գնահատվում իր կատարած աշխատանքի համար ոչ նյութապես և ոչ էլ բարոյապես, այլ մի բան էլ հակառակը. օգտվելով իրենց գրաված պաշտոնից` դասախոսին հրաման են արձակում "քրոջս աղջկան" կամ "հարևանիս տեգոր տղային" ԿԴՆԵՍ, ասես դասախոսը մի մունետիկ է: Իսկ միթե սա հարգանքի բացակայության արդյունք չէ:Մյուս կողմից էլ ուսանողներն են սկսւմ իրենց լկտի պահել, ընդ որում մեծամասամբ այն ուսանողները, ում գնահատականը հայրը կամ չգիտեմ էլ ինչ ճանապարհով է նկարված:Այս ամենից հետո միթե կարծում եք հարգանքի կարոտ, "սոված փորով" մարդը կմտածի բարոյական արժեքների մասին,միթե ընտանիքի ծանր հոգսը ուսին դասախոսը կմտածի ինքնակրթվելու, որպեսզի հնարավորինք թարմ տեղեկատվություն ու գիտելիքներ փոխանցի ուսանողին` առավել ևս եթե դրանից եկամուտի փոփոխություն չի ունենալու: Ինչ վերաբերում է ւսանողների հետ անհարգալից վերաբերմունքին,ես դեռ չեմ հանդիպել մի դասախոսի, ով առանց որևէ պատճառի վիրավորած լինի ուսանողին:
Կարծում եմ կրթության ոլորտը պարզապես կառուցվածքային բարեփոխումների կարիք ունի,ինչը պետք է կատարի բնականաբար կառավարությունը:
Հարգելի Տաթև,
Ձեր մատնանշած խնդրի առկայության հետ լրիվ համաձայն եմ: Սակայն ես ամենևին չեմ "փնովում" մեր դասախոսներին, ու չեմ "գովում արտասահմայնա դասախոսներին", այլ պարզապես խոսում մեր բուհերում առկա մթնոլորտի մասին: Ուրախ եմ, որ ձեզ նման մարդիկ չեն հանդիպել, ինչպես դուք եք ասում, ինձ, ավաղ, չափից շատ են հանդիպել:
Ի դեպ, գյուղից կամ հեռավոր մի այլ շրջանցի եկած, ամաչլոտ ու խեղճ ուսանողը բոլորովին մեղավոչ չէ դասախոսի ստացած աշխատավարձի համար:
Ի դեպ, այդ անհարգալից վերաբերմունքը առկա է նաև երիտասարդ դասախոսների նկատմամբ:
Yes vorpes hamalsarani stajavor dasaxos:)))))))))) uzum em im usanoghakan kyankits mi orinak berel. Patmutyan dasaxosnerits mek@iren tuyl tvets im kursetsinerits mekin handimanel aselov "du ho krdi lamuk ches?". Menk amboghj kursov nra glxin enpisi oyin dretsink vor el dranits heto mer fakultet votk chdrets.
Irakanum iravichak@ shat bard a, vorovhetev mi koghmits fantastik kanakov enpisi usanoghner kan, voronts nuynisk hamalsaranin mot chi kareli toghnel, bayts myus koghmits el nuynisk yete 100-its 5- vorakyal en uremn nrants hamar maximumn a petk apahovel. Indz tvum a vor arajin hertin petk a usanoghakan karuytsner@ kargi berel, voch te nstel nayel te vonts en entegh mi xumb karieristner irants apagan dasavorum, u ed hents usanoghner@ piti anen.
Հարգելի՜ Մուշեղ,
Ի սկզբանե` կեցցե՜ս: Հրաշալի է գրված ու կարծես` սրտիցս խոսեիր: Երկու անգամ եմ կարդացել, քանի որ ցանկանում էի ամեն բառը հասկանալ: Գիտե՞ս, քո նկարագրած դեպքերի մեջ ինձ էլ գտա: Գիտես` Գորիսից եմ ու մեր պատմության դասախոսը Կապանից էր, ով տանել չէր կարողանում գորիսեցիներին, որն էլ, անշուշտ, պետք է ազդեր իմ քննության վրա, որը խայտառակ ցածր ստացա. այդ օրը ինքս իմ վրա խաչ քաշեցի ու ասացի, որ ես պատմություն առհասարակ չգիտեմ, քանի որ չգիտեի Վարդան Մամիկոնյանի կոշիկի գույնը և այլ անտրամաբանական հարցեր, որոնք, չգիտես ինչու, ինձ պետք է բաժին ընկնեին: Այդ ամենը «հայկական ռասիզմ» որակեցի ու ինքս ինձ համոզեցի, որ այդ գնահատականը չի, որ ինձ ինչ-որ բան պիտի տա:
Ինչ վերաբերում է բաժիններում ինչ-որ բան հարցնելուն, ապա նման խնդրի նույնպես առնչվել եմ` հատկապես Միջազգային կապերի բաժնում, որը, իմ նեղ սուբյեկտիվ կարծիքով, զզվելի ու նողկալի տեղ է, թեպետ մեր ընկերը` հարգարժան Վահեն այնտեղ է աշխատում, սակայն այս պարագայում «ձուկը գլխից ա հոտած»:
Միջազգային սանդղակներում տեղ գտնելու համար պետք է նունեյանման դեկանատային «шедевр»-ներ չունենանք, որոնք կարող են այլանդակ ձայնով բղավել ցանկացած ուսանողի վրա, ով կհամարձակվի անհանգստացնել սուրճ խմելու ժամին և ինչ-որ թուղթ խնդրի...
Այս ամենը կարող եմ շարունակել, սակայն ավելի լավ կլինի ինքս մի հոդվածանման նյութ շարադրեմ ու ներկայացնեմ ձեր դատին:
Գիտե՞ս` այս ամենից զատ, չգիտես ինչու, շատ եմ սիրում ԵՊՀ-ն, կույր սեր ա իմ մոտ...
Smbat jan,
Shnorkhakal em bardzrgnahataki hamar. anhamber kspasem ko hodvatsin.
Mushegh jan,
Lav hodvatsa! Nranq, ovqer qnnadatel en Musheghin ays hodvatsi masin, asem, vor minchev vat@ chgres, lav@ erbeq el ches tesni! Ete chliner khavar@, apa cheinq el nkati luys@! Aynpes vor, qnnadatutyunits heto antsnelu enq govetsin... bayts chapavor:) De che menq - hayers - govetsi khosqerits khelqners trtsnum enq u...
Mushegh jan, shutov spasi im hodvatsin!
Ara Tsiranyan
Սիրելի Մուշեղ,ուշադրությամբ կարդացի հոդվածդ։ Շտապեմ ասել, որ կիսում եմ քո ցասումն ու դառնությունը , ինչպես նաև հարցադրումների բովանդակությունը։ Կարծում եմ, բարձրացված հարցերի լուծման բանալին՝ կրթական համակարգի կառավարման տոտալիտար մոդելի վերափոխումն է իբրև առաջին անխուսափելի քայլն է կազմակերպական նոր (մեզ համար նոր) մշակույթի ձևավորելու ճանապարհին՝ սեփական բացառիկության մեջ համոզված լինելու ինքնագիտակցումը չի կարող զարգացման հիմք հանդիսանալ՝ ժամանակն է սնապարցությունից անցնել հպարտության։Առաջինը սեփական աչքում փուշ էլ չի նկատում, հետևապես՝ տեսողությունն առողջացնելու պահանջ չի դնում։ Երկրորդը՝ չի կարող թույլ տալ իրեն հիվանդ լինել։ Կաշխատեմ մոտ օրերս ավելի մանրամասն խոսել բարձրացրածդ խնդիրների մասին։
Գրում էի շատ արագ, անծանոթ ստեղնաշարի վրա։ Հիմա նկատում եմ վրիպակներ և բոլորին խնդրում ներողամիտ լինել...
Hargeli Mushegh,shat dipuk e grvac,ev kuzenam avelacnel,vor ayd erevuyt@ goyutyun uni voch miayn EPH-um,ayl bolor "petakan" buherum. I tarberutyun "petakan" buheri,masnavor buherum nuyn varci dimac talis en ete voch havasar,ayl grete chzijox krtutyun,ev nman erevuyt goyutyun chuni.
Nkatem,vor "petakan" hamalsaranneri dekanneri ev rektorneri 99% @ "mejq" uni,ev ches karox boxoqel,boxoqelu depqum el kstanas miayn "tarsvac" dasaxosner .
Chem gtnum ,vor aysor aprum enq ayn darum,vor amboxch kurs@ mi hogu hamar votqi kkangni. Chi kareli mexadrel nayev kursecinerin,qani vor nranq chen uzum xndirner unenal "tapov" dasaxosneri,dekanneri,rektorneri ev ... het .
Es harci lucum@ tesnum em cayrahexutyan mej,uxaki ete uzum es gone huys unenal,vor "kancni" qo chisht@,ayl voch te dasaxosi,dekani,rektori ev ... sxal@ ,petq e "tqac" unenal amen inchi vra,ev gnal minchev verj.
Dranc uxaki petq e kangnecnel Buhi dimac,ev "glxic xpel".
Harganqnerov ` Samvel
Իրոք շատ ցավալի թեմա եք բարձրացրել: Ես երևի ավելի հետ կգնայի ու կնայեի մեր դպրոցներին, որովհետև այնքա՛ն պարզ եմ հիշում այն օրը, երբ առաջին անգամ ոտք դրեցի համալսարան, և դասախոսը զարմանալիորեն "Դուքով" էր խոսում ուսանողների հետ ու խիստ հարգանքով: Մեր բուհում, իհարկե, դեռ չեմ հանդիպել "լակոտ" և "ապուշ" տիպի արտահայտությունների, բայց կարող եմ ասել, որ որոշ մարդկանց կողմից ստորացումներ, այնուամենայնիվ, լինում են: Մի շատ թարմ դեպք. դասընկերուհիս գնացել էր մի դասախոսի մոտ, որպեսզի տվյալ առարկայի դասախոսությունների էլեկտրոնային տարբերակը վրեցնի: Դասախոսը գոռգոռացել էր, չէր տվել: Աղջիկը բողոքել էր դեկանատում: Դեկանատից զանգել, պահանջել էին, որ դասախոսությունները տա: Դասընկերուհիս նորից էր գնացել, ու էդ դասախոսը մի ուրիշ ձևի ստորացրել էր նրան: Ասել էր` ի՞նչ իմանամ մեր բուհից ես, թե չէ: Ուսանողական էր պահանջել, հայտարարել, որ ուզում է դասախոսությունները գողանալ, զայրացել, թե "ինչ իրավունքով" է նման հարցով գնացել դեկանատ: Իսկ երբ դասընկերուհիս վիրավորանքից սկսել էր լացել, նա շարունակել էր թե` ձևերդ ուրիշ տեղ կթափես:
Այնուամենայնիվ, պիտի խոստովանեմ, որ կան նաև այնպիսի դասախոսներ, որոնք մեզ անվանում են "կոլեգա" կամ "բժիշկ":
Ախպեր ջան, շատ լավ էր գրել մի անգամել եմ կրկնում: Իսկականից հետաքրքիր թեմայա: Բոլորս էլ, որպես համալսարանաի ուսանողներ առնչվել ենք նման տհաճ երևույթների հետ: Բայց չէս գտնում, որ կան ավելի կարևոր ու արդիական թեմաներ, կապված ԵՊՀ-ի հետ?
Հարգանքներով, քո հարազատ և սիրող եղբայր, Սաքո:
Լրիվ համաձյան եմ, Սաքո ջան: Այո, շատ են թեմաները, ու բոլորն էլ` մեկը մեկից հրատապ: Այստեղ ես բարձրացնում եմ յդ հրցերից մեկը, բյց եթե դու ուզում ես մեկ այլ հարցի մասին գրել, մեծ ուրախությամբ կդնեմ ստեղ:
Hargeli Mushegh,
Kardalov dzer hodvac@ chkarokhaca antarber mnal ev tokhnel anpataskan.
Nakh mi poqr im masin, es handisanum em Yerevani petakan bzhskhakan hamalsarani shrjanavart, ev im nekh masnagitakan krtutyun@ stacel Miacjal Nahangneri arajatar hamalsaranneric mekum.
Dzhvaranum em khosel EPH tirokh iravijaki masin, es karokh miayn im kartciq@ nerkajancnel im "alma materi" veraberjal, es shat urakh em wor hnaravorutyun em unecel usanel aynspisi mi buhum wor ir tramadrac krtutyan worakov wochinchov chi zijum ayl aterkrya arajatar usumnakan hastatutyunnerin, miayn tarberutyun@ kayanum e nranum wor mer dasakhosneri ashkhatavarz@ 100 angam zijum e irenc kolleganerin, bayc woch te irenc masnagitakan worakner@.
bnakanabar mer krtakan hamakargum kan naev terutyunner, inchpes naev dzer govergvac amerikyan hamakargum, bayc hamenayn deps, ays mer krtakan hamakargum stacac bazayin giteliqnern ein wor mez hnaravorutyun en @ndzernel nuyn ayd ayspes kochvac "top ranked" hamalsarannerum linel arajatar usanokhneri sharqum.
Ev verjum cavum em wor krtakan hamakargi masin ir karciqn e haytnum mi mard, ow karokh e tekuz amena birt dekani masin khoselis iren tuyl tal ogtagorcel aynpisi epitetner inchpisi en "Ով ես դու, ծերուկ...........",
Հարգելի Anonimous և հարգելի ժողովուրդ,
Մեկընդմիշտ ասեմ` ես չեմ գովերգում ԱՄՆ համակարգը, և չեմ անտեղի փնովում մերը: Ընդամենը` փորձում եմ օբյեկտիվորեն գնահատել թե' մեր լավն ու վատը, թե' նրանցը, և մերին ավելի սրտացավ եմ վերաբերում: Իսկ, ինչպես գիտեք, ցանկացած փոփոխություն սկսվում է քննադատությունից:
Ուղղակի իմ սիրտը ցավում է, որ մեզ մոտ առկա են նման հոռի երևույթներ, ու էլ ավելի է ցավում, որ իմ` դրանց քննադատությունը ոմանց կողմից թշնամաբար է ընդունվում, անհասկանալի պատճառով:
Չվախենա'նք մեր թերություները նկատել, քննադատել թերացողներին, ու փորձել դրանք ուղղել:
Հարգելի Anonimous,
Շատ հետաքրքիր էր կարդալ ձեր գրառումը: Առանձ դույզն ինչ կասկածելու ձեր ստացած փայլուն գիտելիքների որակի մասին, թե Հայաստանում, և թե ԱՄՆում, կցանկանայի , որ մենք բոլորս ունենայինք մեկ այլ կարևոր հատկություն` մտքի ազատություն:
Նախ սկսենք նրանից, որ ցանկացած մահկանացու ենթակա է քննդտության, լինի դա դեկան, թե երկրի նախագահ: Եվ սա հասկանալու համար բոլորովին էլ պետք չէ լինել ԱՄՆ-ում: Մի տարի առաջ Երևանի փողոցները հեղեղած ժողովուրդը ԱՄՆ-ում չէր եղել, ոչ էլ առաջատար ԲՈՒՀ էր ավարտել, բայց պայքարում էր ավելի լավ Հայաստանի, և այդ տվում ավելի լավ բուհական համակարգի համար:
Պատմությունը ցույց է տվել, որ ստրկամտությունը չի բերում լավ բանի: Իսկ ինչու էք դուք դեմ, որ բիրտ դեկանը արժանանա քննդատության և դադարի լինելուց բիրտ: Եվ արդյոք այդպիսի հանդուրժող և թույլ վերբերմունքը չէր պատճառն այն բանի, որ մի քանի տարի առաջ թույլ տվեց ձեր Ալմա Մատեր-ի ռեկտորին մեջտեղի մատ ցույց տալ հնդիկ ուսանողությանը, մի բան, որ լսված չի ամբողջ աշխարհում:
Առաջարկում եմ լինել ավելի բաց քննադատությունների, առաջարկների և փոփոխությունների համար:
Թերությունները թաքցնելը և դրանք թիկունքով պաշտպանելը հավատարմության և հայրենասիրության նշան չեն:
Hamadzajn em 100%-ov. Sakajn chem karox chnshel vor sa irakanutjan miajn mek koxmn e. Chi kareli arhamarhel najev dra patcharner@, voronq bazmativ en.
Cankacats krtakan hastatutjun matucum e tsarajutjunner: da chisht e, sakajn ajd gitakcutjun@ karox e nerka linel miajn hasun ev kajacats usanoxneri mot, voronq haskanum en te inchu en ekel hamalsaran ev vor aveli karevor@ te inch e da irenc talu. Cavoq srti Hajastanum aradchin harcin karox e patasxanel miajn usanoxneri poqr mas@, isk erkrord harcin... angam vardagujn aknocnerov ashxarhin najox andz@ chi karox asel te inch karox e iren tal hajastanjan krtojaxum stacats diplom-@. Ardjunqum degeneratneri mi stvar zangvats irenc Hamalsaranum pahum e inchpes irence "hor duqjanum", mjus - miguce xelaci, sakajn derevs chkajacats ev mankamit hatvatsn el @nknum e aradchinneri dchrer@. Ardjunqum Hamalsarani koxqov ajsor angam thach e ancnel. Hodvatsum nkaragrvats varqagits unecox andzinq mianshanak arzhani en qnnadatutjan. Sakajn ekeq ameninchin najenq @ndhanrutjan medch.
Ayo,dajan e,bayc past Dzer nshac bolor toxer@...ev ayd amen@ krknvum e amen or,amen rope...es ays amen@ kbacatrem mer hasarakutyan "hivand"," axtaharvac" linelov,mer hogebanutyun@ hivand e...mez hamar ays amen@ tvum e normal erevuyt,tvum e te aydpes el petq e lini,irenq ashxatox en,tern u tirakal@ hamalsarani,menq el strukner@ mer rektorneri,dekanneri ,dasaxosneri u dekanati ashxatoxneri...bayc mer eritasardneric shater@ chen el haskanum,vor irenq en pahanjater@ shat u shat harcerum,henc xndir@ dranum e,vor mer eritasardner@ chem @nddimanum ays amenin(hamenayn deps mec mas@),mtacum en "ay axper ba vor asem inchi es indz apush asum,bxavum anharir tex@,verjum qnnutyuns kam stugarqs chi dni,indz petq a asem..."...kam ete kursic inch-vor mekin viravorum en,kam inch vor xndir e arajanum,misht kursic lavaguyn depqum mi @mbost usanox e xosum u kursum ev ashaxatakicneri mot stanum "lachar" makanun@...sa e irakanutyun@.amen voq mtacum e ayd ropein ir "kashvi masin"...es EPH-i usanox em,ev iskapes ,shat depqerum,hpartanalu poxaren , amachum em...erb tesnum em, te inch e katarvum Mayr BUH-um,mer vardzer@ inch npataknerov en ogtagorcvum,ankexc asac cankanum em usums toxnel kisat ev heranal erkric...Mayr BUH@,vor petq e mer erkri vaxva apagayi masin mtaci,patrasti masnagetner,zbaxvac e ayl araqelutyamb....menq ayd vat dasaxosneri koxqin u amen vati koxqin unenq nayev hianali masnagetner,voronc het shpumn e mez voroshaki huys nershnchum...ev cankanum em bolorn imanal, te mer dasaxosner@ inchqan gumar e stanum mek dasaxosutyan hamar-@ndamen@ 800 dram...indz tvum e aysqanic heto inch-vor ban greln animast e...es uxxaki cavum em u amachum...ev amen angam ays hishelov,amachum em dasaxosineric inch vor xorhurd harcnel,xndrel ays kam ayn harcin uxxautyun cuyc tal...erazum em ayn orva masin,vor mer erkrum qaxaqaci asvac@ goyutyun kunena,ev menq klinenq qaxaqaciakan hasarakutyun,isk dra hamar mardkanc krtutyun ev dastiarakutyun e petqes EPH-i usanox em,ev iskapes ,shat depqerum,hpartanalu poxaren , amachum em...erb tesnum em, te inch e katarvum Mayr BUH-um,mer vardzer@ inch npataknerov en ogtagorcvum,ankexc asac cankanum em usums toxnel kisat ev heranal erkric...Mayr BUH@,vor petq e mer erkri vaxva apagayi masin mtaci,patrasti masnagetner,zbaxvac e ayl araqelutyamb....menq ayd vat dasaxosneri koxqin u amen vati koxqin unenq nayev hianali masnagetner,voronc het shpumn e mez voroshaki huys nershnchum...ev cankanum em bolorn imanal, te mer dasaxosner@ inchqan gumar e stanum mek dasaxosutyan hamar-@ndamen@ 800 dram...indz tvum e aysqanic heto inch-vor ban greln animast e...es uxxaki cavum em u amachum...ev amen angam ays hishelov,amachum em dasaxosineric inch vor xorhurd harcnel,xndrel ays kam ayn harcin uxxautyun cuyc tal...erazum em ayn orva masin,vor mer erkrum qaxaqaci asvac@ goyutyun kunena,ev menq klinenq qaxaqaciakan hasarakutyun,isk dra hamar mardkanc krtutyun ev dastiarakutyun e petq
Հարգելի Մուշեղ, մեծ հետաքրքրությքմբ կարդացի Ձեր հոդվածը: Իրոք շատ ցավալի ու արդիական թեմա եք շոշափում: Ես նույնպես ԵՊՀ շրջանավարտ եմ, և բնականաբար շատ ու շատ անգամներ հանդիպել եմ գեստապոյոկոն վերաբերմունքի: Ուզում եմ դրանցից մեկի մասին պատմել ձեզ: Ես արդեն արևելագիտության ֆակւլտետի չորրորդ կուրսում էի, երբ մեր դեկանատի պատին փակցրեցին մի ցուցակ, որտեղ գրված Էին այն ուսանողների անունները, որոնք իբր բոլոր չորս տարիներին սովորել են գերազանց առաջադիմությամբ: ցուցակում , սակայն, ընդգրկված էին նաև մարդիկ , որոնք երբևէ գերազանցիկ չեն եղել, իսկ գերեզանցիկներից մի քանիսի անունները առհասարակ չկային: Ես, որ բացարձակ գերազանցիկ էի, իմ անունը ցուցակու չգտնելով, մտա դեկանատ: Հարգարժան Նունեին հարցրի , թե ինչու իմ անունը չկա, և նա պատասխանեց .< Այնտեղ միայն գերազանցիկների անուններն են>Ասեցի .< բայց ես ել եմ գերազանցիկ> ԵՎ հետեվեց նրա փիլիսոփայությամբ լի պատասխանը.
-Եթե ցուցակում չկաս, ուրեմն գերազանցիկ չես:
Երբ փորձեցի նրան որպես ապացույց ցույց տալ իմ ստուգման գրքույկը, նա գոռաց իմ վրա ու ասաց, թե ցուցակում ընդգրկվածներից բացի ուրիշ ոչ ոքի առաջադիմությունն իրեն չի հետաքրքրում:
Իսկ այս տարի ել իր սղալի պատճառով ուզում էր կուրսի կեսին առանց դիպլոմի թողնել, իբր շրջիկ թերթիկը ժամանակին չէինք ներկայացրել, թեև տարել էինք իր ասած օրը: Բայց էդտեղ ես արդեն չդիմացա ու պահանջեցի մեր դիպլոմները փոխդեկանից ու դեկանից, և բացատրեցի, որ չեմ պատրաստվում զրկվել դիպլոմից ուրիշների սխալների պատճառով; Փառք Աստծո հարցը լուծվեց, ոչ միայն իմը, այլ ողջ կուրսինը, բայց դրանից հետո սիրելի նունեն այլևս չի բարեհաճում պատասխանել բարևիս:
Post a Comment